Food Valley Society
Get connected with the members of Food Valley NL

Nieuwe boete voor luchtvrachtkartel en nieuwe mogelijkheden voor A&F-verladers

Published: 29-05-2017, | Member: DVAN

De Europese Commissie heeft op 17 maart 2017 bekend gemaakt dat zij nieuwe boetes van in totaal € 776 miljoen heeft uitgedeeld aan de luchtvaartmaatschappijen die volgens haar hebben deelgenomen aan het luchtvrachtkartel; zij had reeds in 2010 boetes opgelegd, maar die boetes zijn onlangs door het Gerecht van de Europese Unie vernietigd. De nieuwe boetes vallen – toevallig – samen met de implementatie van de Europese Richtlijn privaatrechtelijke handhaving mededinging.

Het luchtvrachtkartel heeft zeer grote nadelige gevolgen. Groente en fruit worden veelal met luchtvracht vervoerd en de transportkosten vormen een substantieel deel van de prijs; vanwege het luchtvrachtkartel zou voor groente en fruit veel te veel zijn betaald. Het luchtvrachtkartel heeft reeds geleid tot vele rechtszaken van onder andere benadeelde A&F-verladers die compensatie eisen. Zij krijgen thans een zetje in de rug door de implementatie van de Europese Richtlijn privaatrechtelijke handhaving mededinging, die compensatie van kartelschade gemakkelijker maakt.

De deelnemers aan het luchtvrachtkartel hebben volgens de Europese Commissie brandstof- en veiligheidstoeslagen afgestemd (veiligheidstoeslagen vanwege kosten van veiligheidsmaatregelen die naar aanleiding van de terroristische aanslagen van 11 september 2001 zijn ingevoerd) en afgesproken commissies niet te berekenen over die toeslagen. Op die manier hebben de deelnemers volgens de Europese Commissie de concurrentie ten aanzien van een belangrijk onderdeel van hun prijzen uitgesloten. Air France, British Airways, Cathay Pacific, KLM, Lufthansa, SAS en Singapore Airlines hebben volgens de Europese Commissie deelgenomen aan het kartel; het huidige Air France-KLM heeft een boete gekregen van € 325 miljoen.

De omvangrijke media-aandacht is gevolg van vooraanstaande bedrijven en zeer hoge boetes. Het kartel heeft ook zeer grote nadelige gevolgen voor (uiteindelijk) de Europese en Nederlandse consument. Een kartel leidt ertoe dat te veel wordt betaald. Eurocommissaris Verstager heeft in herinnering geroepen dat de Europese Unie 20% van de importen en 30% van de exporten met luchtvracht laat vervoeren; vooral voor groente en fruit geldt dat transportkosten een substantieel deel van de prijs vormen.

De nieuwe boetes komen niet onverwacht. De in 2010 uitgedeelde boetes zijn namelijk door het Gerecht van de Europese Unie vernietigd vanwege een tegenstrijdigheid in het boetebesluit. De Europese Commissie is vanwege een procedurefout op de vingers getikt, maar heeft thans een en ander recht getrokken. De nieuwe boetes zijn opgelegd voor hetzelfde feitencomplex als de vernietigde boetes; een openbare versie van het boetebesluit is evenwel nog niet gepubliceerd.

De publicatie van het boetebesluit uit 2010 heeft bijna vijf jaar op zich laten wachten. Die ongebruikelijk lange wachttijd is volgens de Europese Commissie veroorzaakt door discussies die zij met de luchtvaartmaatschappijen heeft gevoerd over vertrouwelijkheid van gegevens die in het boetebesluit zijn vermeld; vertrouwelijke gegevens worden in een openbare versie van een boetebesluit niet gepubliceerd. In de media is wel gesuggereerd dat die discussies zeer hoog zijn opgelopen en dat luchtvaartmaatschappijen zelfs hebben gedreigd de Europese Commissie aan te klagen als hun visie op vertrouwelijkheid niet wordt gevolgd. Aangezien de Europese Commissie de nieuwe boetes heeft opgelegd voor dezelfde gedragingen is de verwachting dat publicatie van het nieuwe boetebesluit (van 17 maart 2017) op korte termijn kan plaatsvinden.

De publicatie van een openbare versie van het boetebesluit is van belang omdat verladers het besluit willen gebruiken om te beoordelen of zij benadeeld zijn. Het moeten wachten op de publicatie zal voor verladers zeer frustrerend zijn geweest. Het moeten wachten met publicatie zal ook voor de Europese Commissie frustrerend zijn geweest; de Europese Commissie hecht eraan dat benadeelden gecompenseerd worden. Desondanks zijn reeds vóór de publicatie van het besluit vele schadevergoedingsacties gestart, in o.a. de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en in Nederland. In de Verenigde Staten zijn zelfs reeds schikkingen bereikt.

Het ervoor zorgen dat benadeelden worden gecompenseerd is een speerpunt van het beleid van de Europese Commissie. Dat beleid heeft geresulteerd in een Europese richtlijn die ervoor moet zorgen dat benadeelden overal in de Europese Unie daadwerkelijk schadevergoedingsacties kunnen starten. Nederland heeft de richtlijn onlangs, op 25 januari 2017, geïmplementeerd en dat heeft geleid tot enkele ingrijpende wetswijzigingen. Concreet worden benadeelden tegemoet gekomen op bewijsrechtelijk vlak en door middel van een verlenging van de verjaringstermijn. Het lijkt daarmee voor benadeelden inderdaad veel gemakkelijker te worden hun schade vergoed te krijgen. De wetswijzigingen gelden echter voor rechtszaken die zijn gestart na 26 december 2014 en dat betekent dat vele rechtszaken op basis van het oude regime moeten worden afgehandeld. Hoe dan ook zullen de in Nederland gestarte rechtszaken vanwege de nieuwe boetes en de wetswijziging nieuw leven worden ingeblazen.

Air France-KLM heeft in een schriftelijke reactie laten weten dat zij voor de boete van de Europese Commissie een voorziening heeft, die per 31 december 2016 € 340 miljoen bedroeg. De boete van de Europese Commissie lijkt derhalve voorzien. Air France-KLM rept in de schriftelijke reactie niet over eventueel aan verladers te betalen schadevergoedingen.

DVAN adviseert verscheidende benadeelde A&F-verladers over schadevergoedingsacties.